Een advocaat vinden in Brussel

Brussel neemt een bijzondere plaats in binnen het Belgische juridische landschap. De hoofdstad herbergt niet alleen de hoogste rechtbanken van het land - het Hof van Cassatie, de Raad van State, het Grondwettelijk Hof - maar ook een veelheid aan rechtbanken van eerste aanleg, arbeidsrechtbanken en rechtbanken van koophandel die jaarlijks tienduizenden dossiers behandelen.

Het Justitiepaleis van Brussel, gelegen aan het Poelaertplein, is een van de grootste gerechtelijke gebouwen ter wereld met zijn 26.000 vierkante meter oppervlakte. Ondanks de renovatiewerken die al enkele jaren aan de gang zijn, blijft het het kloppend hart van de Brusselse justitie. Hier vinden de meest gemediatiseerde zittingen plaats, maar ook de dagelijkse procedures die het leven van duizenden Brusselaars raken.

De bijzonderheid van Brussel ligt in zijn juridische tweetaligheid. Twee balies bestaan naast elkaar: de Ordre francais des avocats du barreau de Bruxelles (meestal de 'Franstalige balie' genoemd) en de Balie van Brussel (de Nederlandstalige balie). Deze dualiteit is niet louter administratief: ze weerspiegelt de realiteit van een stad waar rechtzoekenden kunnen kiezen om te pleiten in de taal van hun keuze. Voor u betekent dit een ruimere keuze aan professionals die u kunnen verdedigen in uw moedertaal.

De Franstalige balie van Brussel telt alleen al meer dan 3.500 ingeschreven advocaten, aangevuld met bijna 900 advocaten-stagiairs. Deze laatsten, begeleid door ervaren advocaten, nemen actief deel aan de permanenties voor juridische bijstand en aan consultaties tegen verlaagd tarief. De Nederlandstalige balie verenigt zo'n 900 advocaten.

Deze concentratie van advocaten is te verklaren door verschillende factoren. Ten eerste trekt de aanwezigheid van de Europese instellingen kantoren aan die gespecialiseerd zijn in Europees recht, mededingingsrecht en internationaal recht. Daarnaast hebben de grote Belgische bedrijven en multinationals vaak hun hoofdzetel in Brussel, wat een belangrijke vraag genereert naar ondernemingsrecht en fiscaal recht. Ten slotte heeft de Brusselse bevolking zelf, divers en kosmopolitisch, gevarieerde juridische behoeften: familierecht voor gemengde koppels, vreemdelingenrecht voor expats, huurrecht voor de talrijke huurders van de hoofdstad.

Voor rechtzoekenden met een bescheiden inkomen organiseert het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB) van Brussel een systeem van juridische bijstand dat tot de meest ontwikkelde van het land behoort. Gratis permanenties worden dagelijks georganiseerd op verschillende locaties: in het Justitiepaleis, in de justitiehuizen van de verschillende gemeenten, en zelfs in bepaalde OCMW's. Deze permanenties stellen u in staat om een eerste gratis juridisch advies te krijgen en, indien aan de inkomensvoorwaarden is voldaan, doorverwezen te worden naar een pro-deoadvocaat die uw dossier gratis of tegen verlaagd tarief zal behandelen.

De kwestie van de erelonen is vaak een bron van bezorgdheid voor rechtzoekenden. Het is belangrijk te weten dat Belgische advocaten vrij hun tarieven bepalen, wat soms aanzienlijke verschillen verklaart tussen de kantoren.

In Brussel duurt een eerste orientatieconsultatie doorgaans tussen 30 minuten en een uur en kost tussen 75 en 150 euro. Sommige advocaten bieden een eerste gratis consultatie of tegen verlaagd tarief aan om uw dossier te evalueren.

Voor de volledige behandeling van een dossier bestaan verschillende facturatiemethodes. Het uurtarief is het meest gebruikelijk: reken op 125 tot 250 euro per uur voor een ervaren advocaat in Brussel, meer voor zeer gevraagde specialisten of vennoten van grote kantoren. Het forfait wordt soms voorgesteld voor gestandaardiseerde procedures (echtscheiding met onderlinge toestemming, oprichting van een vennootschap). Resultaathonoraria, waarbij de advocaat een percentage ontvangt van de verkregen bedragen, zijn toegestaan in Belgie maar wel gereglementeerd.

Aarzel niet om een schriftelijke offerte en een honorariumovereenkomst te vragen voordat u zich engageert. Dat is uw recht, en een goede advocaat zal de tijd nemen om u zijn prijsstelling duidelijk uit te leggen.

Indien uw inkomsten bescheiden zijn, kunt u genieten van juridische bijstand. Sinds september 2024 werden de drempels herzien: volledig gratis juridische bijstand wordt toegekend aan alleenstaanden die minder dan 1.526 euro netto per maand verdienen, of aan gezinnen die minder dan 1.817 euro verdienen. Gedeeltelijk gratis bijstand geldt tot 1.817 euro voor een alleenstaande en 2.099 euro voor een gezin. Een aftrek van 20% wordt toegepast per persoon ten laste.